Сүүлийн жилүүдэд дайн, хориг, газрын тос, доллар, нийлүүлэлтийн сүлжээ, хиймэл оюун ухаан, дижитал хяналт гээд том сэдвүүд бүгд хоорондоо сүлжилдэж нэг том зураг болж хувирлаа. Энэ ярилцлагад профессор Жиан (Professor Jiang) дэлхийн зөрчил яг юунаас үүдэж байгаа, яагаад Иран улс дайн дажны гол цэг болж хувирсан, мөн энэ бүхний цаана экспорт, валютын ханш, улсын төсөв, өр, эрчим хүчний үнэ, хүнсний аюулгүй байдал зэрэг нь хэрхэн зангидагдаж байгааг өөрийн онолоор тайлбарласан.
Агуулга
- Ираны дайн яагаад зөвхөн Ираны тухай биш вэ?
- Экспорт, ханш, төсөвт хэрхэн нөлөөлөх вэ?
- Трамп Ираныг яагаад дутуу үнэлсэн гэж үзэж байна вэ?
- АНУ-ын том стратеги гэж юу вэ?
- Иран яагаад амархан бууж өгөхгүй вэ?
- Яагаад тэр “Дэлхийн 3-р дайн аль хэдийн эхэлчихсэн” гэж үзэж байна вэ?
- Оросын хөлөг онгоц, нефтийн урсгал яагаад чухал вэ?
- Түүний дэвшүүлсэн шинэ таамгууд
- Энэ бүхэнд энгийн хүмүүст ямар утга байна вэ?
- АНУ-ын эзэнт гүрэн нурж магадгүй юу?
- Хэн “бодит байдлыг” удирдаж байна вэ?
- Эцэст нь, түүний хамгийн хүний чанартай хариулт
- Товч дүгнэлт
Ираны дайн яагаад зөвхөн Ираны тухай биш вэ?
Та өмнө нь Трамп ялна, Ирантай дайн эхэлнэ, АНУ энэ дайнд ялагдана гэж таамагласан. Яаж ийм дүгнэлтэд хүрсэн бэ?
Профессор Жианы гол санаа бол энэ дайн цэвэр цэргийн асуудал биш, харин эзэнт гүрэн, долларын ноёрхол, эрчим хүчний урсгалын тухай асуудал гэсэн байр суурь юм. Түүний тайлбараар АНУ-ын нөлөө зөвхөн цэрэг зэвсгээр биш, харин ам.долларыг дэлхийн худалдаа, нөөцийн гол валют болгосон систем дээр тогтож ирсэн.
Гэвч 2022 онд Орос Украинд халдсаны дараа өрнөсөн хориг арга хэмжээнүүд энэ тогтолцоонд ан цав гаргасан гэж тэр үзэж байна. Оросыг SWIFT-ээс салгах, хөрөнгийг нь царцаах зэрэг алхмууд нь ам.долларын системийг “улс төрөөс ангид, төвийг сахисан” гэсэн дүр төрхөөс нь холдуулсан. Ингэснээр бусад орнууд “хэрэв Вашингтонтой зөрчилдвөл манай нөөц, төлбөр тооцоо бас ийм эрсдэлд орно” гэж бодож эхэлсэн.
Эндээс профессор Жиан нэг том гео-эдийн засгийн аюулыг харж байна. Хэрэв Орос, Хятад, Иран гурав илүү нягтарч, Евразийг хамарсан худалдаа, тээврийн шинэ тэнхлэг байгуулбал АНУ-ын далайн ноёрхол, долларын төв системд хүчтэй сорилт үүснэ. Өөрөөр хэлбэл энэ бол газрын зураг дээрх дайн биш, төлбөр тооцоо, эрчим хүч, экспортын урсгалын төлөөх дайн болно.
Тэгвэл Иран руу дайрах нь АНУ-д яг ямар ашигтай гэж үзэж байна вэ?
Түүний үзлээр Иран бол зөвхөн нэгэн улс биш. Иран бол Хятадын эрчим хүчний хангамж, Ойрх Дорнодын тээвэр, Персийн булангийн экспорт, Европын эрчим хүчний тэнцэлтэй шууд холбоотой зангилаа цэг.
Хэрэв Иран тогтворгүй болбол:
- Хятадын Ойрх Дорнодоос авдаг эрчим хүчний ихээхэн хэсэгт эрсдэл үүснэ
- Европ Оросын хийг орлох гэж түшиж эхэлсэн бүстээ бас дарамт авна
- Япон, Өмнөд Солонгосын импортын өртөг өснө
- Дэлхий богино хугацаанд АНУ-ын эрчим хүч, түүний холбоотнуудад илүү их найдахаас өөр гарцгүй болно
Эндээс экспорт, ханш, төсөв гэсэн гурван том үр дагавар гарна.
Экспорт, ханш, төсөвт хэрхэн нөлөөлөх вэ?
Энгийнээр хэлбэл, ийм зөрчил дэлхийн эдийн засагт яаж буудаг вэ?
Профессор Жианы логикоор том дайн дандаа нийлүүлэлтийн шок үүсгэдэг. Ялангуяа газрын тос, хий, бордоо, хүнсний тээврийн чухал цэгүүд доголдвол хамгийн түрүүнд экспортын урсгалд цохилт өгнө.
Нэгдүгээрт, экспорт. Хэрэв Ормузын хоолой, Малаккийн хоолой, Хар тэнгис, Панамын суваг зэрэг гол коридорууд дээр эрсдэл нэмэгдвэл тээврийн даатгал, логистикийн өртөг өснө. Ингэснээр бараа ачсан хөлөг гарах нь багасна, зарим урсгал бүр тасарна. Экспортод түшиглэсэн орнуудын орлого савлана.
Хоёрдугаарт, ханш. Эрчим хүч, хүнсний үнэ савлах үед импортлогч орнуудын төлбөрийн тэнцэл муудна. Долларын эрэлт нэмэгдэж, сул эдийн засагтай орнуудын мөнгөн тэмдэгт дарамтад орно. Түүний тайлбараар долларын ноёрхол буурч байгаа тухай яриа их ч хямралын үед хүмүүс дахиад л аюулгүй валют руу зүтгэдэг. Тэр аюулгүй валютын нэр нь өнөөдөр ч доллар хэвээр байна.
Гуравдугаарт, төсөв. Дайн дажны эрсдэл нэмэгдэхэд улс орнууд батлан хамгаалах зардлаа өсгөнө. Эрчим хүч, хүнсний үнийн өсөлтийг дотооддоо зөөлрүүлэхийн тулд татаас нэмнэ. Ингэснээр төсвийн алдагдал тэлж, өрийн дарамт өснө. Том эдийн засагтай орнууд энэ алдагдлаа өрөөр нөхдөг. Жижиг, дунд эдийн засагтай орнууд инфляц, ханшийн дарамтын илүү өвдөлттэй нүүр тулна.
Ормузын хоолой яагаад ийм чухал гэж?
Тэрээр Ормузын хоолойг дэлхийн эдийн засгийн “эмзэг товчлуур” гэж тайлбарласан. Энэ гарц тун нарийн. Персийн булангийн орнуудын газрын тос, байгалийн хий, мөн эрчим хүчний дайвар бүтээгдэхүүнүүдийн их урсгал үүгээр явдаг. Зөвхөн түлш ч биш, бордоо, химийн түүхий эд, улмаар хүнсний үйлдвэрлэлтэй холбоотой олон урсгал энэ цэгээс шалтгаална.
Хэрэв тээвэрлэлтийн эрсдэл нэмэгдэж, даатгалын компаниуд хөлөг онгоцыг нэвтрүүлэхээс татгалзвал хоолойг буу буудаж хаах ч шаардлага үгүй. Зөвхөн эрсдэл өндөрсөхөд л бодит хаалт өөрөө үүсдэг. Энэ бол дайны дэлбэрэлтээс өмнө л экспортын саад эхэлдгийн жишээ.
Ийм нөхцөлд:
- Газрын тосны үнэ өснө
- Тээврийн зардал нэмэгдэнэ
- Бордооны үнэ өснө
- Хүнсний инфляц дэлхий даяар хүчтэй мэдрэгдэнэ
- Импортын хамаарал өндөр орнуудын төсөвт дарамт ирнэ
Трамп Ираныг яагаад дутуу үнэлсэн гэж үзэж байна вэ?
Таны бодлоор Трампын гол алдаа юу байсан бэ?
Профессор Жианы хариулт маш товч байсан. Түүнийхээр Трамп Ираныг Венесуэлтэй андуурсан. Өөрөөр хэлбэл удирдлагыг нь цохивол улс нь нураад бууж өгнө гэж бодсон.
Гэвч Иран бол уулсаар хүрээлэгдсэн, хүн ам ихтэй, түүхэн дурсамжтай, шашин-цэрэг хосолсон бүтцээр ажилладаг улс. Иракийг 2003 онд “shock and awe” буюу толгойг нь цохиод хурдан унагах аргаар эзэлж байсан нь Иранд давтагдахгүй гэж тэр хэлсэн.
Яагаад гэвэл:
- Ирак ихэнхдээ тэгш гадаргуутай, агаараас цохилтод эмзэг байсан
- Иран уул, хонгил, далд бааз, газарзүйн хамгаалалт сайтай
- Зэвсэг, пуужин, командын цэгүүдийг ууланд нуух боломж их
- Дайныг богино тулаан биш, элэгдлийн тоглоом болгох чадамжтай
Түүний үгээр энэ бол урт тоглоом. Нэг тал нөгөөгөө бүрэн устгаж чадахгүй үед эдийн засгийн, логистикийн, сэтгэлзүйн дарамтаар буулгаж авахыг оролдоно.
АНУ-ын том стратеги гэж юу вэ?
Та АНУ-ын урт хугацааны төлөвлөгөөний тухай ярьсан. Тэр нь юу вэ?
Профессор Жиан АНУ-ын аюулгүй байдлын стратегийг үндэслэн дараах дөрвөн том чиглэлийг тайлбарласан.
- Баруун хагасын бөмбөрцгийг бэхжүүлэх Канад, Мексик, Венесуэл, Гренланд, Карибын бүс гээд Америкийн ойрын нөлөөний орон зайг илүү хатуу хянах.
- Холбоотнуудаар өртгийг үүрүүлэх НАТО Оростой, Япон ба Өмнөд Солонгос Хятадтай өрсөлдөх ачааг үүрэх.
- Хятадыг эдийн засгаар боомилох Далайн гол хоолой, ялангуяа Малаккийн хоолойд хяналт тогтоож, Хятадын эрчим хүч ба худалдааны эмзэг байдлыг ашиглах.
- АНУ-ын цэргийн үйлдвэрлэлийг сэргээх Иргэний үйлдвэрлэлийг зэвсгийн үйлдвэрлэл рүү татах.
Түүний тайлбарлаж буйгаар энэ зурагт Ираны дайн бол нэг төгс шалтаг. Учир нь дайн уртсах тусам:
- зэвсгийн эрэлт өснө
- эрчим хүчний зах зээл улс төржинө
- АНУ-ын аж үйлдвэр, санхүүгийн системд шинэ орлого орно
- өрийг дэлхий даяар тараан шингээх боломж нэмэгдэнэ
Энэ нь төсөвтэй яаж холбогдох вэ?
АНУ маш их өртэй. Ярилцлагад 40 их наяд долларын өрийн тухай дурдсан. Профессор Жианы санаа бол дайн, зэвсэглэл, эрчим хүчний хяналт гэсэн гурвын нийлбэрээр АНУ өөрийн өрийн дарамтаа дэлхийд шилжүүлж ирсэн түүхэн механизмыг дахин ашиглахыг оролдож байна гэсэн үг.
Энэ нь хоёр түвшинд ажиллана:
- АНУ өөрөө илүү их өр тавина
- бусад улс орнууд аюулгүй байдал, эрчим хүч, долларын шокын улмаас АНУ-ын системээс бүрэн гарч чадахгүй
Өөрөөр хэлбэл өртэй ч гэсэн дэлхийн эрсдэлийн төвд байх нь АНУ-д давуу байдал үүсгэж болно. Гэхдээ энэ загвар хэр удаан тэсэх эсэх дээр тэр маш эргэлзэж байсан.
Иран яагаад амархан бууж өгөхгүй вэ?
Ираны дотоод бүтэц энэ дайнд хэрхэн нөлөөлөх вэ?
Тэр Ираныг энгийн нэг төвлөрсөн улс биш, давхар бүтэцтэй улс гэж тайлбарласан. Нэг талд нь төрийн захиргаа, нөгөө талд нь шашны дэглэм болон Исламын хувьсгалын хамгаалагчид буюу IRGC бий. Энэ бүтэц нь дайны үед төв удирдлага гацсан ч систем бүхэлдээ нурахгүй байхад тусалдаг.
Түүний дурдсан “мозайк стратеги” нь улс орон даяар олон тусдаа бүс, командлалтайгаар тархмал зохион байгуулалттай байх санаа. Энэ нь хоёр давуу талтай:
- толгойг нь тасаллаа ч бүх бие нь үхэхгүй
- АНУ шиг дэвшилтэт тагнуул, хяналтын системтэй өрсөлдөгчид түүний бүх удирдлагыг нэг дор устгаж чадахгүй
Иймээс гал зогсоох, хэлэлцээ хийх тухай улс төрийн дохио өглөө ч газар дээрх бүх нэгжүүд тэр дороо нэг тушаалаар зогсохгүй. Энэ нь дайныг сунжруулж, урьдчилан таамаглахад бэрх болгодог.
Яагаад тэр “Дэлхийн 3-р дайн аль хэдийн эхэлчихсэн” гэж үзэж байна вэ?
Та энэ мөргөлдөөн өргөжиж, дэлхийн хэмжээний дайн болно гэж бараг тодорхой хэлсэн. Яагаад?
Профессор Жиан үндсэндээ дөрвөн хүчний өөр өөрөөр “ертөнцийг харах үзэл” хоорондоо мөргөлдөж байна гэж тайлбарласан. Тэр үүнийг шатрын хөлгөөр дүрслэн ярьсан.
АНУ бол ардчилал, технологийн давуу байдал, доллар, мэдээллийн нөлөө дээр суурилсан тоглогч.
Орос бол автократ тогтолцоо, газарзүйн гүн, их буу, удаан тэсвэрлэх чадамж дээр тогтсон тоглогч.
Израиль бол тагнуул, дэлхий даяарх сүлжээ, шашин-улс төрийн үзэл дээр тулгуурласан тоглогч.
Иран бол шашны туйлшрал, төлөөлөгч хүчнүүд, асимметрик дайн, газарзүйн хамгаалалт дээр суурилсан тоглогч.
Эдгээр хүчнүүдийн стратеги хоорондоо огт нийцэхгүй. Тиймээс зөрчил тухайн нэг фронт дээр зогсохгүй, дараагийн фронт руу зайлшгүй тархана гэж тэр үзэж байна.
Орос энэ дайнд орно гэж та яагаад үзэж байна вэ?
Түүний логикоор Иран унавал Оросын өмнөд жигүүр нээгдэнэ. Мөн Орос, Хятадын Евразийн худалдааны коридор Иранаар дамждаг. Иймээс Ираныг алдах нь зөвхөн холбоотноо алдах биш, худалдааны артериа таслуулахтай адил.
Хэрэв Орос оролцвол:
- Каспийн тэнгисээр дамжин Иранд хангамж өгнө
- Хятадыг санхүү, ложистикийн шугамаар ойртуулна
- Ираныг урт дайнд тэсэх нөөцөөр хангана
- Цөмийн шүхэр дороо хамгаалах замаар мөргөлдөөнийг шинэ түвшинд гаргана
Эндээс дайн бүс нутгийн чанараасаа хальж, эрчим хүч, тээвэр, хүнс, санхүүгийн сүлжээний төлөөх дэлхийн өрсөлдөөн болно гэж тэр үзэж байна.
Оросын хөлөг онгоц, нефтийн урсгал яагаад чухал вэ?
Та “сүүдрийн флот” болон танкеруудыг барих тухай ярьсан. Энэ юу гэсэн үг вэ?
Түүний тайлбарласнаар Орос хоригийг тойрон гаргахын тулд олон улсын бүрэн тодорхой харьяалалгүй мэт харагддаг танкерын сүлжээ ашиглаж нефть зөөж байна. Хэрэв АНУ далайн choke point буюу нарийн боомтуудыг хянаж эхэлбэл энэ сүлжээ шууд мөргөлдөөний цэг болж хувирна.
Энэ бол экспортын дайны маш тод жишээ. Хэн эрчим хүч тээвэрлэж чадаж байна, тэр мөнгө олж байна. Хэн тээврийг хянаж байна, тэр ханш, төсөв, инфляц, гадаад бодлогод хүртэл нөлөөлж байна.
Иймээс газрын тосны экспортын замыг хянах тулаан нь ирээдүйн дайны гол фронтын нэг болж хувирна гэж тэр үзсэн.
Түүний дэвшүүлсэн шинэ таамгууд
Таны гаргасан дараагийн том таамгууд юу вэ?
Ярилцлагын сүүл хэсэгт профессор Жиан хэд хэдэн маргаантай шинэ таамаг дэвшүүлсэн.
1. Трамп гурав дахь удаагаа ерөнхийлөгч болохыг оролдоно
Түүний хэлснээр энэ нь заавал уламжлалт аргаар биш байж болно. Жишээлбэл:
- өөр хэн нэгнийг, магадгүй хүүгээ сонгуульд оруулж өөрөө дэд ерөнхийлөгчөөр орж ирэх
- эсвэл дайны онц байдал, онцгой бүрэн эрхийн нөхцөлд сонгуулийг хойшлуулах
Энэ бол маш маргаантай, хууль зүйн хувьд баттай тогтсон зүйл биш ч түүний хувьд улс төрийн систем тасралтгүй хэвээр байна гэж найдах нь гэнэн бодол гэж үзэж байгаа хэрэг.
2. АНУ, Хятадын хооронд том тохиролцоо гарч магадгүй
Түүний байр суурь сонирхолтой. Олон хүн АНУ, Хятад хоёр заавал Тайванийн төлөө мөргөлдөнө гэж хардаг. Харин тэр Хятад шууд дэлхийн ноёрхлыг өвлөхийг хүсэхгүй, харин ашигтай тэнцвэрийг хүснэ гэж үзэж байна.
АНУ-д хэрэгтэй зүйл:
- Хятадаар дамжуулан санхүүгийн тогтвортой байдлаа хадгалах
- өрийн зах зээлээ томоор нь нураахгүй байх
Хятадад хэрэгтэй зүйл:
- эрчим хүчний найдвартай эх үүсвэр
- АНУ-ын зах зээлд тодорхой хэмжээнд нэвтрэх боломж
Иймээс түүний харж байгаагаар Хятад аль нэг талд бүрэн орохгүй, Орос болон АНУ-ын дунд байр сууриа ашиглахыг хичээнэ.
3. Ираны дайн “forever war” буюу төгсгөлгүй дайн болж хувирна
Тэр Ираны дайн нь Америкт стратегийн хувьд ашигтай учраас түүнийг богино хугацаанд дуусгах сонирхол бага гэж үзэж байна. Дайн үргэлжлэх тусам:
- дэлхий Америкийн эрчим хүч, зэвсэгт илүү найдна
- цэргийн үйлдвэрлэл өснө
- геополитикийн шокын улмаас бусад бүсийн тоглогчид сулрана
Энэ нь төсвийн асар их зардал дагуулна. Тиймээс тэр АНУ-д цэрэг татлагын систем бодитойгоор хүчтэй болох эрсдэл бий гэж хэлсэн.
4. Дэлхий AI-т суурилсан иргэний хяналтын улс руу шилжинэ
Энэ таамаг нь дайнтай бас холбоотой. Улс төр, санхүү, нийгмийн хяналтыг илүү чангаруулахын тулд:
- дижитал ID
- дижитал валют
- онлайн зан үйлийн хяналт
- AI ашигласан зан төлөвийн таамаглал
гэдэг зүйлсийг илүү өргөн ашиглана гэж тэр үзэж байна. Түүний жишээ болгосон улс бол Хятад. Тэнд системийн логик нь “хянаж байж илүү сайн нийгэм бүтээнэ” гэсэн үзэлтэй явдаг гэж тайлбарласан.
5. Израиль Ойрх Дорнодод илүү том зорилго агуулж байна
Профессор Жианы хамгийн маргаантай санаануудын нэг нь Израилийн зорилго Ираныг зүгээр саармагжуулах хэмжээнд зогсохгүй, түүний бүс нутгийн өргөн стратегитай холбоотой гэсэн тайлбар байлаа. Түүний хэлснээр АНУ Ойрх Дорнодоос ухрах мөчид Израиль тэнд үлдсэн хүчний хоосон орон зайг ашиглахыг эрмэлзэнэ.
6. НАТО, Орос хоёр Одессийн төлөө тулах магадлалтай
Одесса бол Хар тэнгисийн гол гарц. Хэрэв Орос түүнийг авбал Украин тэнгис рүү гарах стратегийн том хаалгаа алдана. Мөн үр тариа, хүнсний экспортын том урсгалын хяналт Орост илүү төвлөрнө.
Энэ нь зөвхөн фронтын шугамын асуудал биш. Хүнсний үнэ, Африк ба Ойрх Дорнодын хүнсний аюулгүй байдал, экспортын орлогын тэнцвэр гээд олон түвшинд нөлөөлнө.
7. Зүүн Азид шинэ фронт нээгдэж магадгүй
Түүний дурдсан гол эрсдэлүүд:
- Тайванийн асуудал
- Малаккийн хоолойн хяналт
- Хойд Солонгосын шахалт
Ялангуяа Хойд Солонгос улс Өмнөд Солонгосын нийслэл Сөүл хотын эмзэг байршлыг ашиглан шууд эзлэх биш, харин сүрдүүлгээр ашиг хонжоо олох хэлбэрийн дарамт үзүүлж магадгүй гэж тэр тайлбарласан.
Энэ бүхэнд энгийн хүмүүст ямар утга байна вэ?
Тэгвэл жирийн хүний хувьд юуг ойлгох хэрэгтэй вэ?
Ярилцлагын хамгийн бодитой хэсэг нь магадгүй энэ байсан. Профессор Жианы хэлснээр том системүүд ганхах үед бидний өдөр тутмын амьдралд хамгийн түрүүнд мэдрэгдэх зүйлс нь:
- цахилгаан, ус, дэд бүтцийн доголдол
- хүнс, бордооны хомсдол
- дотоодын хуваагдал, үл итгэлцэл
- дүрвэгсдийн урсгал, нийгмийн дарамт
Тэр нэг чухал санаа хэлсэн. Эзэнт гүрэн нурж эхлэх үед гол асуулт нь “хэн ялах вэ” биш, “орон нутгийн хамтын нийгэмлэг хэрхэн амьд үлдэх вэ” болдог. Өөрөөр хэлбэл эрсдэлийн үед хамгийн үнэ цэнтэй зүйл бол хөрөнгийн зах зээлийн тайлан биш, харин хөршүүдтэйгээ хамтран ажиллах чадвар болж хувирна.
Түүний үгээр ирээдүйд хэрэгтэй хүн бол:
- хүмүүсийг тайвшруулж чаддаг лидер
- нийгмийг холбоход тусалдаг санаачлагч
- асуудлын үед шийдэл олох чадвартай бүтээлч хүн
АНУ-ын эзэнт гүрэн нурж магадгүй юу?
Та үнэхээр ойрын 5-10 жилд Америкийн эзэнт гүрэн нурж магадгүй гэж үзэж байна уу?
Тийм гэж хариулсан. Түүнийхээр, шалтгаанууд нь – эзэнт гүрний уруудлын сонгодог шинж тэмдгүүд:
- хэт их өр
- авилга, системийн ялзрал
- тэгш бус байдал
- дэндүү олон фронтод зэрэг оролцсон суналт
Тэр үүнийг бүрэн баттай ирнэ гэж биш, “маш хүчтэй магадлалтай” гэж тодорхойлсон. Гэхдээ хэрэв тийм зүйл болбол хэн ч супер гүрнийг шууд орлож чадахгүй, харин дэлхий илүү задгай, илүү тогтворгүй, илүү тасалдсан орчин руу орно гэж үзэж байна.
Хэн “бодит байдлыг” удирдаж байна вэ?
Ярилцлагын төгсгөлд та Платоны агуйн зүйрлэл, банк, медиа, мөнгөний тухай ярьсан. Тэр санаагаа товч тайлбарлавал?
Энэ хэсэг нь геополитикоос философи руу орсон. Түүний гол санаа бол бидний “бодит байдал” гэж нэрлэдэг олон зүйл үнэндээ хүн төрөлхтний хамтын итгэл дээр тогтдог гэсэн санаа. Мөнгө, санхүүгийн систем, олон улсын байгууллага, медиа, боловсрол, соёл бүгд нийлээд хүмүүсийн юу үнэн, юу чухал вэ гэсэн төсөөллийг бүтээдэг.
Түүний үзлээр мөнгийг хэн бүтээж, урсгалыг хэн удирдаж, өгүүлэмжийг хэн тодорхойлж байна, бодит хүч тэнд байдаг. Энэ хэсэг нь маргаантай, заримд нь хэт туйлширсан сонсогдож болох ч түүний бүх геополитикийн тайлбарын ард нэг том санаа байгааг харуулдаг. Тэр нь “дайн бол зөвхөн газар нутгийн төлөө биш, бодит байдлыг тодорхойлох эрхийн төлөө өрнөдөг” гэсэн санаа юм.
Эцэст нь, түүний хамгийн хүний чанартай хариулт
Таны амьдралыг юу өөрчилсөн бэ?
Ярилцлагын төгсгөлд профессор Жиан өөрийн эхнэрийн тухай ярьсан. Энэ хэсэг бүхэл бүтэн дайны онол, эзэнт гүрний уналт, геостратегийн зураглалаас огт өөр өнгө аястай болсон. Тэр амьдралынхаа хамгийн хүнд үеэс гарч, өөртөө итгэх итгэлээ эргүүлэн олж, бүтээлч эрч хүчээ нээхэд нь эхнэрийнх нь хайр гол түлхэц болсон гэж хэлсэн.
Түүний хувьд амжилтын суурь нь алдар нэр, мөнгө биш. Харин хайр, гэр бүл, утга учир. Тэр “дэлхийг бүгдийг нь аварч чадахгүй байж болно, гэхдээ эргэн тойрныхоо хүмүүсийн амьдралыг арай дээр болгох сонголтыг өдөр бүр хийж болно” гэсэн санаагаар ярилцлагаа өндөрлөсөн.
Товч дүгнэлт
Тэгвэл хямрал үнэхээр ойрхон байна уу?
Профессор Жианы хариулт бол тийм, гэхдээ хямрал нь ганц танкаар биш, экспортын урсгал, валютын ханш, улсын төсөв, эрчим хүч, хүнс, мэдээллийн хяналтаар ирнэ гэсэн санаа байв.
Хэрэв түүний зурсан зураглалын зөвхөн зарим хэсэг нь үнэн болсон ч бид дараах зүйлсийг анхаарах шаардлагатай:
- экспортын маршрутын эрсдэл бол шууд инфляцын эрсдэл
- долларын савлагаа бол ханшийн дарамт
- эрчим хүч, хүнсний шок бол төсвийн алдагдлын шалтгаан
- урт дайн бол нийгмийн хуваагдал, технологийн хяналтыг дагуулна
Магадгүй хамгийн гол асуулт нь “Дэлхийн 3-р дайн эхэлчихсэн үү?” гэхээсээ илүү “хэрэв дэлхийн систем тасалдаж эхэлбэл бидний эдийн засаг, экспорт, валют, төсөв хэр тэсвэрлэх вэ?” гэсэн асуулт байх. Энэ ярилцлагын үнэ цэнэ яг үүнд оршиж байна.
Facebook Comments