Хятадтай бизнес хийнэ гэдэг нь Монголын хувьд онолын сэдэв биш. Өдөр тутмын бодит эдийн засаг. Импортын хамаарал өндөр, төлбөр тооцооны урсгал их, жижгээс эхлээд том компани хүртэл юанийн гүйлгээтэй нүүр тулдаг. Гэхдээ яг энэ урсгалын дунд хамгийн их алддаг зүйл нь ханш ч биш, хурд ч биш. Итгэлцэл, баримтжуулалт, комплаенс юм.
“Сайн Трансфер” ББСБ-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Сайндүүтэй ярилцахдаа бид комплаенс гэж яг юу болох, яагаад бизнесийн өсөлттэй салшгүй холбоотой болох, Хятад компаниудтай ажиллахдаа ямар алдаа хамгийн түгээмэл гардаг, мөн Монголын компаниуд хэрхэн илүү аюулгүй, илүү үр ашигтай ажиллаж болох талаар дэлгэрэнгүй ярилцлаа.
Агуулгын хүснэгт
- Комплаенсийг энгийнээр хэлбэл юу вэ?
- Яагаад комплаенс бол зүгээр нэг дүрэм биш, компанийн соёлын асуудал вэ?
- Комплаенсыг орхигдуулбал бизнес яг юугаа алддаг вэ?
- Гэр бүлийн бизнес яагаад нэг үе дээрээ гацдаг вэ?
- Хятадтай хийдэг төлбөр тооцоонд хамгийн том эрсдэл юу вэ?
- Хятад компаниудтай бизнес хийхдээ юуг заавал шалгах ёстой вэ?
- Яагаад бичиг баримт өгөхөөс татгалзах нь өөртөө эрсдэл үүсгэдэг вэ?
- Хятадын татвар, гаалийн өөрчлөлтүүд яагаад Монголын бизнест шууд нөлөөлдөг вэ?
- Жижиг бизнес комплаенсыг хаанаас эхлэх вэ?
- Хамтарсан бизнес дээр тоглоомын дүрмээ яаж зөв тогтоох вэ?
- Санхүүгийн бүртгэл дээр жижиг бизнес юуг хамгийн түрүүнд хийх хэрэгтэй вэ?
- Комплаенс хэрэгжүүлсэн компани яагаад томордог вэ?
- Хятадын зах зээлд өндөр үр дүнтэй ажиллахын тулд ямар сэтгэлгээ хэрэгтэй вэ?
- “Сайн Трансфер” ямар асуудлыг шийдэхээр ажиллаж байна вэ?
- Саарал жагсаалт яагаад хүн бүрт хамаатай вэ?
- Монголын бизнесүүдэд өгөх хамгийн товч зөвлөгөө юу вэ?
Комплаенсийг энгийнээр хэлбэл юу вэ?
Комплаенс гэдэг үгийг хүмүүс ихэвчлэн том банк, том корпорацын ойлголт гэж боддог. Энгийнээр тайлбарлавал юу вэ?
Комплаенс гэдэг гадаад үг болохоор сүртэй сонсогддог. Гэхдээ монгол ахуйгаар бол маш ойлгомжтой. “Хүргэн, бэр болох гэж байгаа хүнийхээ удам судрыг судалдаг” гэдэгтэй яг адил. Бизнесийн хэлээр бол хамтрах гэж байгаа компаниа, мөнгө шилжүүлэх гэж байгаа тал аа, бараа авах гэж байгаа байгууллагаа сайтар таньж мэдэхийг хэлж байгаа юм.
Үндсэндээ комплаенс бол 3 том тулгууртай.
- Хууль – тухайн байгууллага хууль, дүрэм, журмаа мөрддөг үү
- Ёс зүй – компанийн дотоод соёл, үнэт зүйл, хандлага нь зөв үү
- Эрсдэлийн удирдлага – эрсдэлээ урьдчилж харж, тооцоолж, хамгаалж чаддаг уу
Хөрөнгө оруулагч хөрөнгө оруулахдаа, банк зээл олгохдоо, харилцагч худалдан авалт хийхдээ яг эдгээрийг л хардаг. Өөрөөр хэлбэл компани ямар орлого олдгоос гадна тэр орлогоо яаж олж байгаа, дотроо хэр цэгцтэй вэ гэдэг нь өнөөдөр зах зээлийн гол шалгуур болсон.
Яагаад комплаенс бол зүгээр нэг дүрэм биш, компанийн соёлын асуудал вэ?
Комплаенс яагаад итгэлцэл, соёл, философийн асуудал болчихдог юм бэ?
Монголын олон бизнес анх худалдаа, наймаанаас эхэлсэн. Үүсгэн байгуулагч нь бүхнийг өөрөө хийдэг, бүхнийг өөрөө мэддэг, бүх шийдвэрээ өөрөө гаргадаг байсан үе бий. Тэр үеийн хурд, зориг, хөдөлмөр үнэхээр үнэ цэнтэй.
Гэхдээ бизнес томрох тусам зөвхөн “эзэн хүн бүгдийг мэддэг” загвар хангалтгүй болдог. Компани өсөхийн тулд тогтолцоо, соёл, үүрэг хариуцлагын хуваарилалт, мэргэжлийн удирдлага хэрэгтэй болдог.
Жишээ нь хөгжсөн зах зээлүүдэд компанийн үүсгэн байгуулагч мундаг байсан ч дараагийн шатанд мэргэжлийн удирдлага авчирч тавих нь компанийн үнэлгээнд эерэг нөлөө үзүүлдэг. Харин дан гэр бүлийн хүрээнд, дан итгэлцлийн яриагаар бүхнийг авч явбал нэг түвшиндээ гацдаг.
Өнөөдрийн залуус ч бас өөр болсон. Тэд зөвхөн цалин, ажлын цаг хоёроор ажил сонгодоггүй. Харин:
- энэ компани ямар соёлтой вэ
- засаглал нь ямар вэ
- би энд ажилласнаар нийгэмд ямар утгатай зүйлд оролцож байна вэ
гэдгийг илүү хардаг болсон. Тэгэхээр комплаенс гэдэг нь дотоод хяналт төдий биш. Компанийн үнэт зүйл, ажилтны итгэл, харилцагчийн хүндлэл, урт хугацааны тогтвортой байдлын асуудал юм.
Комплаенсыг орхигдуулбал бизнес яг юугаа алддаг вэ?
Ёс зүй, итгэлцлийн соёлоо хайхрахгүй явбал хамгийн түрүүнд юу алдагддаг вэ?
Хамгийн түрүүнд итгэлцэл алдагдана.
Компаниуд эцсийн дүндээ итгэлцэл дээр л тогтдог. Зохицуулагч байгууллага таныг яаж харж байна, банк таныг зээлжих чадвартай гэж үзэж байна уу, хөрөнгө оруулагч итгэж байна уу, харилцагч худалдан авалтаа үргэлжлүүлж байна уу гэдэг бүгд итгэлцэлтэй холбоотой.
Нэр хүндээ нэг алдвал буцааж авахад:
- их цаг орно
- их зардал гарна
- зах зээл дээр дахин байр сууриа сэргээхэд хэцүү болно
Иймээс комплаенс бол “дараа нь харъя” гэж хойш тавьдаг зүйл биш. Харин эртнээс байгуулдаг суурь.
Гэр бүлийн бизнес яагаад нэг үе дээрээ гацдаг вэ?
Монголын олон бизнес үүсгэн байгуулагчдаа тойрсон бүтэцтэй байдаг. Энэ нь өсөлтөд яаж нөлөөлдөг вэ?
Энэ бол маш нийтлэг дүр зураг. Эхний үед үүсгэн байгуулагчийн хүчээр бизнес өсдөг. Гэхдээ өсөлтийн дараагийн шатанд бүхнийг өөрөө хийх гэж оролдох нь саад болдог.
Г.Сайндүүгийн хэлснээр өмнөх үеийнхэн олон зүйлийг “өөрөө босгосон” учраас бүгдийг өөрөө хийх зуршилтай болсон. Нэг барилгын бизнес эхлүүлээд дэргэд нь цементийн үйлдвэр хүртэл өөрөө байгуулах жишээтэй. Тухайн үедээ ашигтай мэт боловч дараа нь тэр тусдаа бизнесийг хэн удирдах вэ гэдэг асуудал үүсдэг.
Иймээс өнөөдрийн илүү зөв философи нь:
“Чаддаг чаддагаа хийе, чаддагтай нь хамтаръя.”
Өөрөөр хэлбэл:
- өөрийн үндсэн чадварт төвлөрөх
- мэргэжлийн үйлчилгээг мэргэжлийн байгууллагаас авах
- бүхнийг дотроо хийх гэж зүтгэхгүй байх
- бизнесийн үе шат бүрт ямар хүн хэрэгтэйг цаг тухайд нь шийдэх
Хэзээ мэргэжлийн санхүүгийн хүн авах вэ, хэзээ гүйцэтгэх удирдлагаа мэргэжлийн түвшинд өргөтгөх вэ, хэзээ гаднын зөвлөх, хөрөнгө оруулагч оруулах вэ гэдгийг ялгаж ойлгохгүй бол бизнес ах дүү, найзын хүрээний компани хэвээр үлддэг.
Хятадтай хийх төлбөр тооцоонд хамгийн том эрсдэл юу вэ?
Олон улсын мөнгөн шилжүүлэг, ялангуяа Хятадтай холбоотой гүйлгээнд ямар эрсдэл хамгийн их байдаг вэ?
Хамгийн том эрсдэл нь мөнгөний эх үүсвэр тодорхойгүй, хүлээн авагч тал тодорхойгүй, албан ёсны бус сувгаар гүйлгээ хийх явдал.
Ялангуяа юанийн гүйлгээнд хүмүүс “хурдан”, “хямд” гэдгийг урдаа тавиад дараах алдааг гаргадаг:
- хувь хүний дансаар мөнгө явуулах
- компанийн нэр, бүртгэл, татварын мэдээллийг шалгахгүй байх
- бичиг баримт бүрдүүлэхээс зайлсхийх
- чаатаар тохироод шууд мөнгө шилжүүлэх
Энэ үед юу болдог вэ гэхээр мөнгө яг хэнд очсон нь тодорхойгүй болчихдог. Хэрэв луйвар, залилан, хууль бус урсгалд орчихвол дараа нь мөшгөөд буцаан авах, тайлбар өгөх, эрхээ хамгаалах боломж маш бага болдог.
Тэр тусмаа Хятад дахь хувь хүний данс, зууч дамжлага, олон хүний гараар орсон гүйлгээн дээр хохирлоо барагдуулах нь бараг боломжгүй шахуу. Зарим тохиолдолд Монгол талд баригдсан хүн нь ч зүгээр л ашиглуулсан, хөрөнгөгүй этгээд байх нь бий.
Хятадын компаниудтай бизнес хийхдээ юуг заавал шалгах ёстой вэ?
Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчид Хятад талаас бараа авахдаа эхлээд юуг анхаарах ёстой вэ?
Энд маш тодорхой хэдэн зарчим бий.
- Аюулгүй гарцыг сонгох
Албан ёсны, зөвшөөрөлтэй, хяналттай сувгаар мөнгө шилжүүлэх хэрэгтэй. - Бичиг баримтаа бүрэн өгөх
Зарим хүн баримт өгөхөөс дургүйцдэг. Гэтэл энэ нь таныг өөрийг тань хамгаалж байгаа хэрэг. - Хүлээн авагч компаниа шалгах
Үнэхээр байдаг компани юу, татварын бүртгэлтэй юу, идэвхтэй үйл ажиллагаатай юу, компанийн данс мөн үү гэдгийг нягтална. - Хувь хүний данс руу бүү явуул
Компани руу өгөх ёстой мөнгийг хувь хүний данс руу өгөх шалтгаан байвал заавал тайлбар нэхэх хэрэгтэй. - Гэрээгээ баримтжуулах
Тамга, гарын үсэг, нэхэмжлэх, падаан, захиалгын баримт, төлбөрийн нөхцөлөө бүгдийг хадгал. - Зөвхөн чаат дээр тохироод мөнгө бүү явуул
Чаат хаагдвал, хаяг устгагдвал хэнтэй ярьж байснаа ч нотолж чадахгүйд хүрдэг.
Хамгийн энгийнээр хэлбэл, хямдхан эсвэл хурдан байна гэдэг ганцаараа шалгуур байж болохгүй. Аюулгүй, мөрдөх боломжтой, нотлох баримттай байх ёстой.
Онлайнаар худалдаа хийх, сайт дээрээс бараа авах үед юуг харвал зөв бэ?
Дараах зүйлсийг заавал шалгах хэрэгтэй.
- сайтын хийц, агуулга нь мэргэжлийн түвшинд байна уу
- компанийн хаяг, бүртгэлийн мэдээлэл байна уу
- үйл ажиллагааны түүх, туршлага нь харагдаж байна уу
- хууль, хяналтын шинжтэй тэмдэглэгээ, баталгаажуулалт байна уу
- компанийн данс, холбоо барих мэдээлэл нь нийцэж байна уу
Гэхдээ ганц сайт хараад шийдэхгүй. Боломжтой бол гуравдагч талаас шалгуулж баталгаажуулах нь хамгийн зөв.
Яагаад бичиг баримт өгөхөөс татгалзах нь өөртөө эрсдэл үүсгэдэг вэ?
“Надаас яагаад ийм их мэдээлэл нэхээд байгаа юм” гэж хүмүүс их гайхдаг. Үүний цаад утга нь юу вэ?
Компани, банк, ББСБ бичиг баримт шаардаж байгаа нь төвөг удах гэж байгаа хэрэг биш. Харин:
- гүйлгээ хууль ёсны эсэхийг баталгаажуулах
- харилцагчаа хамгаалах
- мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх эрсдлээс сэргийлэх
- маргаан гарвал эрхээ хамгаалах боломж үлдээх
гэсэн суурь зорилготой.
Монголд бэлэн мөнгөний урсгалыг багасгаж, эх үүсвэрийн баримт шаардах болсон нь санхүүгийн систем цэгцэрч буйн шинж. Өөрөөр хэлбэл ил тод байдал нэмэгдэх тусам хууль ёсны бизнес хамгаалагдана.
Хятадын татвар, гаалийн өөрчлөлтүүд яагаад Монголын бизнест шууд нөлөөлдөг вэ?
Сүүлийн жилүүдэд Хятадын талын татвар, НӨАТ-ын буцаалт, гадаад худалдааны дүрэм өөрчлөгдөж байгаа. Энэ нь Монголын импортлогчдод яаж нөлөөлж байна вэ?
Хятад талд гадаад худалдаа хийх эрхтэй компаниуд, гаалийн бүрдүүлэлт, НӨАТ-ын буцаалт зэрэг нь барааны үнийн бүтцэд шууд нөлөөлдөг. Өмнө нь зарим нэр төрлийн бараан дээр НӨАТ-ын буцаалт авдаг байсан бол одоо тодорхой төрлүүд дээр буурсан, эсвэл байхгүй болсон.
Энэ нь хэд хэдэн зүйлийг өөрчилж байна.
- хуучин загварын зуучлалын ашиг буурч байна
- банкаар орж ирсэн гүйлгээг татварын талаас илүү нягт хардаг болж байна
- албан ёсны, зардал багатай, хяналттай сувгийн хэрэгцээ нэмэгдэж байна
Тиймээс Хятадтай тогтмол ажилладаг бизнесүүд цаг үеийн бодлого, гаалийн журам, татварын өөрчлөлтөө байнга дагаж байх шаардлагатай. Энэ бол зөвхөн нягтлангийн ажил биш. Бизнесийн ашигт ажиллагааны асуудал.
Жижиг бизнес комплаенсыг хаанаас эхлэх вэ?
30-40 хүнтэй жижиг, дунд бизнес анхнаасаа ямар суурь зарчим барих ёстой вэ?
Хэмжээнээс үл хамаараад хамгийн түрүүнд хэрэгтэй зүйл бол хүсэл эрмэлзэл.
Өнөөдөр бүгдийг төгс ойлгох албагүй. Гэхдээ “би энэ бизнесийг зөв, цэгцтэй, ил тод авч явна” гэсэн шийдтэй байх ёстой. Тэр шийд байвал системээ аажмаар босгож болдог.
Анхны суурь зарчмууд:
- татвар, НДШ зэрэг албан харилцаагаа цэгцтэй оруулах
- санхүүгийн бүртгэлээ тогтмол хийх
- дотоод дүрэм, журмаа гаргах
- хариуцлагын хуваарилалтаа тодорхой болгох
- зөв хүмүүсийг ажилд авах
- нэг удаагийн ашигт хэт автахгүй байх
Өнөөдөр ах, эгчээсээ мөнгө зээлээд эхэлсэн ч маргааш банкны санхүүжилт хэрэгтэй болно. Банк таныг санхүүгийн сахилга баттай юу, баримттай юу, тогтолцоотой юу гэдгийг л харна.
Хамтарсан бизнес дээр тоглоомын дүрмээ яаж зөв тогтоох вэ?
Хоёр найз, хоёр ах дүү бизнес эхлүүлээд дараа нь маргалдах тохиолдол олон. Үүнээс яаж сэргийлэх вэ?
Энд нэг маш энгийн боловч маш чухал дүрэм бий.
Хэнтэй ч хамтарсан бай, бүх тохиролцоогоо цаасан дээр буулга.
Үүнд:
- хэн юу хариуцах
- хэдэн хувийн эзэмшилтэй байх
- шийдвэр яаж гаргах
- ашиг, алдагдлаа яаж хуваах
- гарах бол яаж гарах
- маргаан гарвал яах
гэдгийг тодорхой бичих хэрэгтэй.
Хэрэв “цаасан дээр буулгая, нотариатаар батлуулъя” гэхэд нөгөө тал чинь дургүйцээд байвал тэр нь өөрөө эрсдэлийн дохио. Яриагаар явдаг нөхөрлөл томрох тусам задрах магадлал өндөр. Харин бичгээр баталгаажсан дүрэм маргаан гарсан ч асуудлыг шийдэх суурь болдог.
Санхүүгийн бүртгэл дээр жижиг бизнес юуг хамгийн түрүүнд хийх хэрэгтэй вэ?
Нягтлан бодох бүртгэл, тайлангаа цэгцтэй болгохын суурь алхам юу вэ?
Хамгийн эхний бөгөөд хамгийн бодит зөвлөгөө бол:
Юмаа бүгдийг нь бүртгэ.
Том систем байх албагүй. Эхэндээ:
- дэвтэр дээрээ бичиж болно
- утсандаа тэмдэглэж болно
- voice note үлдээж болно
- баримтаа тусад нь хадгалж болно
Гол нь гарсан орлого, гарсан зардал, авлага, өглөг, гэрээ, нэхэмжлэх, төлбөрийн баримтаа орхигдуулахгүй байх. Бүртгэгдсэн юм л дараа нь эмх цэгцтэй болж, тайлан болдог.
Санхүүгийн тайланг зөвхөн татварт зориулж гаргадаг сэтгэлгээнээс гарах хэрэгтэй. Уг нь тайлан гэдэг бол:
- шийдвэр гаргах хэрэгсэл
- өсөлт төлөвлөх суурь
- банк, хөрөнгө оруулагчтай ярих хэл
- эрсдэлээ эрт харах толь
юм.
Комплаенс хэрэгжүүлсэн компани яагаад томордог вэ?
Монголд үүний бодит жишээ байна уу?
Байна. Өмнө нь албан бусаар, хувь хүний дансаар, татварын гадуур явдаг байсан олон бизнес тодорхой үе шатанд “ингэж цааш явахгүй юм байна” гэдгээ ойлгож, албан ёсны тогтолцоонд орсноор томорсон.
Тэд:
- татвараа ил тод төлж эхэлсэн
- компанийн дансаар орлогоо авдаг болсон
- баримтаа бүрдүүлдэг болсон
- олон улсын байгууллагын шаардлага хангасан
Тэгээд л банкны санхүүжилт татаж, үйлчилгээний талбай авч, ажлын байр нэмэгдүүлж, зах зээл дээр том тоглогч болсон.
Өөрөөр хэлбэл комплаенс бол өсөлтийн эсрэг зүйл биш. Харин өсөлтийн хаалга нээдэг зүйл.
Хятадын зах зээлд өндөр үр дүнтэй ажиллахын тулд ямар сэтгэлгээ хэрэгтэй вэ?
Зөвхөн аюулгүй байхаас гадна илүү өндөр үр дүнтэй ажиллахын тулд Монголын бизнесүүд юуг өөрчлөх хэрэгтэй вэ?
Нэгдүгээрт, Хятадын зах зээлийг “ойрхон мөртлөө манантай” зах зээл гэж хармаар байдаг. Газарзүйн хувьд ойр ч хэл, журам, худалдааны соёл, санхүүгийн практик дээр манай бизнесүүд мэдээллийн хоцрогдолтой байдаг.
Тиймээс өндөр үр дүнтэй ажиллахын тулд:
- зах зээлийн мэдээллээ тогтмол авдаг байх
- хэлний чадвараа сайжруулах
- зуучаас бүрэн хараат байхаа багасгах
- компанийн түвшний харилцааг эрхэмлэх
- үнэ биш, нийт өртөг ба эрсдэлийг хамтад нь тооцох
Хямд бараа авлаа гээд залилуулчихвал тэр “хэмнэлт” утгагүй. Харин арай өндөр зардалтай ч аюулгүй, мөрдөгдөх, баримтжих суваг сонговол урт хугацаанд илүү ашигтай.
Мөн Монголын компаниуд өөрсдөө Хятад хэл сурч, Хятадын зах зээлийн дүрмийг ойлгодог болох нь хамгийн том гарцын нэг. Үүнийг зөвхөн зуучлагчид даатгаад орхиж болохгүй.
“Сайн Трансфер” ямар асуудлыг шийдэхээр ажиллаж байна вэ?
Танай байгууллагын хувьд энэ зах зээлд ямар үнэ цэн бүтээж байна вэ?
“Сайн Трансфер” нь зөвхөн шимтгэлээр орлого олдог мөнгөн шилжүүлгийн байгууллага байхаас илүү, Хятад Монголын хоорондын төлбөр тооцооны илүү аюулгүй, хяналттай гарцыг бий болгох чиглэлд ажиллаж байгаа гэж Г.Сайндүү онцолсон.
Тухайлбал тэд:
- харилцагчаа таньж мэдэх үйл ажиллагааг өндөр түвшинд хийдэг
- хүлээн авагч талын мэдээллийг шалгах систем ашигладаг
- эрсдэлтэй данс, сэжигтэй гүйлгээнээс сэрэмжлүүлдэг
- харилцагчийн эрх ашгийг хамгаалах үүднээс мэдээлэл, боловсрол өгдөг
Мөн Хятад талын зөвшөөрөлтэй төлбөрийн системүүдтэй хамтран ажиллаж, юанийн гүйлгээний илүү өргөн экосистем бүрдүүлэх амбицтай ажиллаж байгаа. Үүнд зөвхөн том компаниуд биш, зах дээрх чейнжүүд, зуучлагчид хүртэл илүү цэгцтэй системд орох боломжийг бий болгохыг зорьж байгаа аж.
Саарал жагсаалт яагаад хүн бүрт хамаатай вэ?
Зарим хүн “саарал жагсаалт надад ямар хамаатай юм” гэж боддог. Энэ үнэндээ яаж нөлөөлдөг вэ?
Нөлөөлнө. Маш шууд нөлөөлнө.
Монгол Улс өмнө нь саарал жагсаалтад ороход шууд хориг тавигдаагүй ч нэр хүндийн асар том асуудал үүссэн. Үүний үр дүнд:
- гадаад банкууд Монголтой харилцахдаа болгоомжтой болсон
- корреспондент дансууд хаагдсан, хязгаарлагдсан
- гүйлгээ олон улсаар дамжиж удааширсан
- зардал, шимтгэл өссөн
- ханшид дарамт үүссэн
- банк, санхүүгийн байгууллагын зардал нэмэгдсэн
- зээлийн хүү, санхүүжилтийн өртөг өсөх суурь тавигдсан
Эцэст нь хамгийн их хохирдог нь энгийн иргэн, жижиг бизнес. Учир нь бараа үнэтэй орж ирнэ, худалдан авах чадвар буурна, зээлийн өртөг өснө, мөнгөний эргэлт хүндэрнэ.
Тэгэхээр комплаенс, мөнгө угаахтай тэмцэх тогтолцоо, ил тод байдал гэдэг нь зөвхөн банкны дотоод журам биш. Улсын эдийн засгийн дархлааны асуудал.
Монголын бизнесүүдэд өгөх хамгийн товч зөвлөгөө юу вэ?
Эцэст нь Хятадтай ажилладаг, эсвэл ажиллах гэж байгаа бизнес эрхлэгчдэд юу хэлэх вэ?
Нэгд, хурд ба хямдыг ганцааранг нь бүү шүт.
Хоёрт, хамтрах тал аа сайтар шалга.
Гуравт, баримтжуул.
Дөрөвт, хувь хүний данс, аман тохиролцоо, чаатны наймаанд бизнесээ бүү даатга.
Тавд, комплаенсыг зардал гэж биш өсөлтийн дэд бүтэц гэж хар.
Хятадын зах зээлд өндөр үр дүнтэй ажиллана гэдэг зүгээр олон бараа оруулж ирэхийн нэр биш. Харин эрсдэлээ зөв удирдаж, найдвартай түнш сонгож, төлбөр тооцоогоо аюулгүй хийж, урт хугацаанд өсөх тогтолцоогоо босгохын нэр юм.
Тэгж чадвал Хятадтай хийх бизнес нь айдас биш, боломж болно.
Facebook Comments