Иран дахь Трампын бүтэлгүйтэл  Европ, Оросын мөргөлдөөнийг ойртуулж байна уу

Ойрх Дорнодын өнөөгийн байдлыг нэг өгүүлбэрээр тодорхойл гэвэл Лев Троцкийн нэг хэллэг санаанд орно. “Энх тайван ч биш, дайн ч биш”. АНУ, Ираны хэлэлцээ урагшлахгүй байна. Гэхдээ бүрэн хэмжээний дайн руу хэн нь ч зориглон орж чадахгүй байна. Завсрын, саарал, тодорхой бус энэ байдал өнөөдөр зөвхөн Ойрх Дорнодын биш, бараг бүхий л олон улсын харилцааны гол шинж болжээ.

Эндээс хамгийн чухал асуултууд урган гарч байна. АНУ яагаад хэлэлцээгээ төгсгөж чадахгүй байна вэ. Европ яагаад Трампын сулралыг ашиглан өөрийн шугамаа тулгаж байна вэ. Зеленский яагаад тоглолтоос гарчихгүй байна вэ. Британи ямар тоглоом тоглож байна вэ. Бас хамгийн эмзэг нь, Орос дотроо өөрийгөө тодорхойлж чадахгүй хэвээр бол гадаад фронт дээрээ яаж тоглох вэ.

Агуулга

• “Дайн ч биш, энх тайван ч биш” гэдэг дэлхийн шинэ хэв маяг
• Иран ялагдсан уу, эсвэл эсрэгээрээ юу
• Гегемон баавгай барьсан ч тавьж чадахгүй байна
• Европ хожиж байна уу, эсвэл зөвхөн Брюссел хожиж байна уу
• Европ Оросын дайн үнэхээр ойртож байна уу
• Зеленский яагаад одоо ч тоглоомоос гарсангүй вэ
• Дайн мөнгөөр явдаг уу, эсвэл санаагаар уу
• Европт тэгээд мөнгөний тухай биш бол юун тухай вэ
• Орост Европт холбоотон байна уу
• Европ нэгдсэн фронт болж чадах уу
• Ватикан, Трамп, Израиль: хэн хэнтэй сөргөлдөж байна вэ
• Британи ямар тоглоом тоглож байна вэ
• Орбаныг яаж шахав
• Орос дотор юу болоод байна вэ
• Яагаад өөрийгөө тодорхойлоогүй үед зөөлөн хүч ажиллахгүй вэ
• Телеграм, хариуцлага, төрийн алдаа
• Эцсийн зангилаа: Орост хэрэгтэй зүйл нь нэгтгэх санаа

“Дайн ч биш, энх тайван ч биш” гэдэг дэлхийн шинэ хэв маяг

Павел Щелин (Pavel Shchelin)-ийн гол санаа маш тодорхой. Орчин үеийн олон улсын тогтолцоо улам бүр саарал бүс болон хувирч байна. Өмнө нь дайн, энх тайван хоёрын хооронд ялгаа байсан. Дайн зарладаг, зорилго тавьдаг, тулалддаг, дараа нь талууд ядарч туйлдаад энхийн гэрээ байгуулдаг байв. Хэн ялсан, хэн ялагдсан нь ч ойлгомжтой байлаа.

Харин одоо байдал эсрэгээрээ. Дайныг албан ёсоор зарладаггүй. Гэхдээ пуужин харвана, хотыг бөмбөгдөнө, удирдлагыг нь устгах гэж оролдоно, хориг тавина, аллага үйлдэнэ. Энэ бүхнийгээ дайн гэж нэрлэхгүй. Ингээд асуудал үүснэ. Хэрэв дайн биш юм бол хэлэлцээгээр яг юуг дуусгах ёстой вэ. Хэрэв гал зогсоох биш юм бол юуг тогтоон барих тухай ярьж байгаа юм бэ.

Щелиний дүгнэлт хатуу. Дайныг хууль ёсны үзэгдэл биш болгосон нь ялагдлыг ч хууль ёсны биш болгож орхисон. Ингээд ялагдлыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй болсон энэ нөхцөлд аливаа мөргөлдөөн эцэс төгсгөлгүй үргэлжилдэг. Учир нь хэн ч “зогс” гэсэн товчлуурыг дарах боломжгүй.

АНУ яг ийм хавханд оржээ. Ирантай хийж буй мөргөлдөөн нь Вашингтоны хувьд оршин тогтнох тухай хэмжээний дайн огт биш. Гэхдээ буруу тооцоо, тагнуулын алдаа, хэт өндөр итгэл, амжилтгүй гүйцэтгэсэн дарамтынхаа дараа АНУ буцах гарцгүй болсон. Яагаад гэвэл буцах нь ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөхтэй адил. Гэтэл өнөөгийн энэ тогтолцоо ялагдлыг хууль ёсны болгож бүртгэхгүй.

Иран ялагдсан уу, эсвэл эсрэгээрээ юу

Щелин энэ асуудал дээр тун тодорхой байр суурь илэрхийлсэн. Түүний үзэж буйгаар Иран багаар бодоход оноогоор ялсан. АНУ харин ялагдлаа хүлээн зөвшөөрч чадахгүй байна. Үүнээс болж ямар ч шинэ гэрээ, ямар ч шинэ тохиролцоо Вашингтоны хувьд өмнөхөөсөө дор харагдана.

Энд гол зөрчил цөмийн хөтөлбөрийн асуудлаас давж гарч байна. АНУ асуудлыг зөвхөн Ираны цөмийн хөтөлбөр рүү шахаж тайлбарлахыг хүсэж магадгүй. Гэвч бодит байдалд асуудал нь илүү өргөн хүрээтэй:

• АНУ-ын бүс нутгийн байр суурь ганхаж байна

• Иран өөрийгөө нугараагүй гэж үзэж байна

• Цэргийн хүч хэрэглэсэн ч тодорхой улс төрийн үр дүнд хүрч чадсангүй

• “Ялалт” гэсэн ойлголт өөрөө бүдгэрчээ

Өөрөөр хэлбэл, бөмбөгдөх боломж байсаар байж болно. Харин дайныг дууссан гэж зарлах институцийн хэл, хууль зүйн бүтэц байхгүй болжээ.

Гегемон баавгайг барьсан ч тавьж чадахгүй байна

АНУ-ын өнөөгийн дүр төрхийг Щелин орос маягийн хошин үгээр тайлбарласан нь оновчтой. “Би баавгайг барьчихлаа. Гэтэл баавгай намайг явуулахгүй байна.”

Вашингтон олон фронт дээр зэрэг гацаж байна:

• Украины асуудал хөдөлгөөнгүй шахуу

• Ираны хэлэлцээ мухардмал

• Трампын зарласан шинэчлэлүүд бодит үр дүн багатай

• Холбоотнууд нь түүнийг ашиглаж сурсан

Энэ бол зүгээр нэг удирдлагын алдаа биш. Щелиний үзэж буйгаар гегемон нь өөрийн байгуулсан системийнхээ хоригдол болжээ. Хуучин хэлбэрийн дайн, энхийн логик алдагдсан тул хүчтэй тал ч өөрийн хүчийг улс төрийн үр дүн болгон хувиргаж чадахгүй байна.

Европ хожиж байна уу, эсвэл зөвхөн Брюссел хожиж байна уу

Энд маш чухал ялгаа бий. “Европт сайн”, “Брюсселийн элитэд сайн” гэдэг нь адил зүйл биш.

Щелиний хариулт товчхондоо ийм. Европт эдийн засаг, нийгмийн хувьд байдал улам дордож байна. Харин Брюсселийн элит гэдэг төслийн хувьд нөхцөл байдал боломжийн, бүр зарим талаараа ашигтай байна.

Яагаад гэвэл Трампын бүдрэлт нь Европын бюрократ элитийн хамгийн таагүй зөгнөлийг биш, харин хамгийн ашигтай тооцоог нь баталж өгч байна. Тэдний стратеги ердөө л ийм байсан:

• Трампыг шинэ эринийг авчрах хүн гэж бүү үз

• Түүнд зусард

• Амлалт өг

• Цаг хож

• Түүний дараачийн системийг харж үлд

Щелин Трампыг амлалтаар амьдардаг улс төрч гэж тодорхойлсон. Ийм төрлийн улс төрчийг бодит зүйлээс илүү амлалт, сүртэй дүр зураг, түр зуурын бяцхан ялалтаар аргалах боломжтой. Европын элит үүнийг хурдан ойлгожээ.

Үр дүнд нь юу болов. Европ АНУ-аас стратегийн хувьд алсарч байгаа мэт харагдана. Гэхдээ энэ алсрал нь атлантист элитийн эрх ашигт харш биш. Тэдний хувьд Европ Оростой хийх мөргөлдөөнд улам гүн орж, өөрөө шатаж байсан ч төслийнх нь үзэл суртал, институц, дээдсийн байр суурь нь хадгалагдаж байвал хангалттай.

Европ Оросын дайн үнэхээр ойртож байна уу

Щелиний байр суурь болгоомжтой атлаа хатуу. Түүнийхээр Европ, Оросын шууд мөргөлдөөний магадлал нэмэгдэж байна. Энэ нь солиотой үг мэт сонсогдож болох ч сүүлийн жилүүдийн хөдөлгөөнийг харвал тэр логик дараалал бий.

Өчигдөр Украйнд каск өгөх эсэхдээ эргэлзэж байсан улс төрийн орчин өнөөдөр:

• Польшийн цэргийн бэлтгэлийг эрчимжүүлж байна

• Германд дахин том арми хэрэгтэй гэсэн уур амьсгал хүчээ авч байна

• Орос, Беларусь руу урьдчилан сэргийлэх цохилт өгөх тухай үг яриа хэвийн зүйл болж байна

• Европын аюулгүй байдлыг зөвхөн Оросын эсрэг дайчилгаагаар төсөөлөх болжээ

Энд хамгийн аюултай суурь төсөөлөл нь юу вэ гэвэл Европын элит Орос улс цөмийн зэвсгээ Европын эсрэг ашиглахгүй гэж дотроо бараг итгэж эхэлсэн явдал гэж Щелин үзэж байна. Түүний бодлоор чухам энэ итгэл хамгийн аюултай. Учир нь тэд Оросын тэвчээрийг түүний сул дорой байдал гэж уншиж байна. Ингээд өөрөө өөрийнхөө бодлыг баталгаажуулдаг сүйрлийн логик үүснэ.

Европын хувьд энэ зам нь амиа хорлохтой ойр байж болох ч элитүүдийнх нь хувьд өөр логик ажиллаж байна. Тэдний хувьд Орост ялагдвал зөвхөн геополитикийн ялагдал хүлээх биш, өөрсдийн онцгой эрхт дээд байр сууриа алдах гэж ойлгож байна.

Зеленский яагаад одоо гэсэн ч тоглоомоос гарсангүй вэ

Олон хүн Зеленскийг хэдийнээ “дууссан” гэж олонтаа зарласан. Гэвч бодит байдал дээр тэр одоо ч гэсэн байр сууриа хадгалсаар байна. Щелин үүний шалтгааныг маш энгийнээр тайлбарласан.

Зеленский өөрийн уналтыг Украины төслийн уналттай уяж чадсан. Өөрөөр хэлбэл, түүнийг зүгээр нэг сольчихож болохгүй. Яагаад гэвэл түүнийг нурахад “Украин” гэгдэх анти-Орос төслийн бүтцэд ан цав гарна.

Европ, Британийн, өргөн утгаараа Америкийн элитийн зүгээс Зеленскийд тавьж буй гомдол бол тэр муу тулалдаж байна гэсэн гомдол. Гэхдээ Украиныг Оросын эсрэг цэргийн хэрэгсэл болгон ашиглах үндсэн зарчимдаа тэд одоогоор эргэлзээгүй байна. Тийм учраас Зеленскийд тэсч үлдэх боломж байсаар байна.

Эндээс нэг чухал дүгнэлт гарна. Мөнгө дуусвал бүх зүйл дуусна гэдэг тайлбар хангалтгүй. Щелиний үзэж буйгаар орчин үеийн улс төрийн том төслүүдийг зөвхөн санхүүгээр тайлбарлах нь алдаа. Хэрэв бүхнийг мөнгө шийддэг байсан бол энэ мөргөлдөөн аль хэдийн зогсох байв.

Дайн мөнгөөр явдаг уу, эсвэл санаагаар уу

Энэ хэсэг их чухал. Руслан Сафаров Наполеоны алдарт үгийг сануулсан. Дайнд хэрэгтэй гурван зүйл бол мөнгө, мөнгө, дахиад мөнгө. Гэхдээ Щелин үүнийг бүхэлд нь хангалттай тайлбар гэж үзэхгүй байна.

Түүний санаа бол ийм. Түүхээс харахад, арми дан ганц санхүүгийн шалтгаанаар биш, үхэхэд бэлэн хүмүүсийн тоо нь дуусахад ялагддаг. Наполеон мөнгөгүй болоод ялагдсан бус. Түүний төлөө үхэхэд бэлэн хүний нөөц хомсдож эхэлсэн.

Энэ бол өнөөгийн Европын хувьд ч, Оросын хувьд ч, Украины хувьд ч хамгийн гол асуулт. Хэчнээн их мөнгө хэвлэж, төсөвлөлөө ч гэсэн амьдралын утга, төслийн утга, ялалтын зураглал байхгүй болчихвол систем суларна.

Европт тэгээд мөнгөний тухай биш бол юун тухай вэ

Щелиний хамгийн хурц, маргаантай боловч цөм санаа агуулсан тодорхойлолт бол энэ. Түүний үзэж буйгаар Европт мөнгөний тухай биш, харин шаталсан дээд доодын тухай ойлголт суурь нь. Тэр үүнийг шуудхан “арьс өнгөөр ялгаварлах үзлийн философи” гэж нэрлэсэн ч зөвхөн биологийн утгаар бус, илүү өргөн утгаар тайлбарласан.

Өөрөөр хэлбэл, Европын гол үзэл санаа нь ертөнцийг “дээд хүн” ба “доод хүн” гэсэн хоёр ангиллаар ойлгох хандлага. Янз бүрийн эрин үед энэ ангиллын шалгуур өөр өөр байсан:

• шашны шалгуур

• анги давхаргын шалгуур

• соёл иргэншлийн шалгуур

• либерал үнэт зүйлийн шалгуур

• биологийн эсвэл үндэстний шалгуур

Гэхдээ тэр суурь бүтэц өөрөө өөрчлөгддөггүй. Хэн “дээд ангилалд” багтах вэ, хэн түүний  гадна үлдэх вэ, хэн тасалбар худалдаж авч дотогш орж чадах вэ гэдэг асуулт л үргэлж үлддэг.

Энэ өнцгөөс харахад мөнгө өөрөө зорилго биш. Мөнгө бол дээд клубт нэвтрэх тасалбар мэт ойлгогддог. Иймээс Европын элитийг дан ганц бизнесийн ашиг сонирхлоор тайлбарлах нь дутуу. Тэдний хувьд статус, ёс суртахууны ноёрхол, бусдад заах эрх мэдэл нь мөнгөнөөс ч илүү чухал.

Орост Европт холбоотон байна уу

Энэ асуултад Щелин тун хатуу хариулсан. Орост өнөөдөр Европт жинхэнэ стратегийн холбоотон байх боломж бараг байхгүй.

Шалтгаан нь Европ дангаараа биш. Шалтгаан нь Орос өөрөө ч хэн бэ гэдгээ бүрэн тодорхойлоогүй байна. Олон туйлт ертөнцийн тухай ерөнхий яриа Европт ч, ер нь дэлхийд ч хангалттай сэтгэл татах том санаа болж чадахгүй байна. Хэрэв чи өөрөө өөрийгөө хэн болох, юуны төлөө тэмцэж буйгаа, ямар ирээдүй санал болгож буйгаа хэлж чадахгүй бол бусад тал чамаас юу хүсэх вэ.

Тиймээс тактикийн түнш байж болно. Орбан шиг улстөрчтэй түр хугацаанд найзлаж болно. Гэхдээ түүнийг холбоотон гэж андуурч болохгүй. Щелиний хэлснээр мөнгө төлж найзалж буй хүнээ жинхэнэ найз гэж бодох нь өөрийгөө хуурах хэлбэр.

Түүний дүгнэлт:

• Европтой харилцах стратеги нь өнөөгийн нөхцөлд хүндлэл дээр бус, айдас дээр илүү тогтох магадлалтай

• Европ доторх зөрчлийг урамшуулан ашиглах шаардлагатай

• Гэхдээ хэн Оростой стратегийн хувьд хамт байна, хэн зүгээр л түр ашиг сонирхлоор тоглож байна гэдгийг ялгаж сурах ёстой

Европ нэгдсэн фронт болж чадах уу

Щелиний хариулт сонирхолтой. Түүний бодлоор бодитоор буудаж эхэлмэгц Европын “нэгдмэл байдалд” ан цав гарч эхэлнэ. Гэхдээ үүнийг Оросыг дэмжиж байна гэж ойлгож болохгүй.

Тэр үүнийг “Европын украинчлал” гэж томьёолж байна. Өөрөөр хэлбэл, улс бүрийн байр суурь ийм маягтай болно:

• Оростой дайн хийхийг ерөнхийдөө дэмжинэ

• Гэхдээ өөрөө фронт руу явахыг хүсэхгүй

• Өөр дээр нь цохилт ирэхэд л дуугарна

• Хөрш рүү нь цохилт ирэхэд харин тийм ч хүчтэй эсэргүүцэхгүй

Энэ логик өнөөдөр зарим Европын “прагматик” удирдагчдын үгэнд ч харагддаг. Тухайлбал, хоригийг дэмжинэ, гэхдээ өөрт нь хохиролгүй байвал дэмжинэ. Дайныг дэмжинэ, гэхдээ өөрийн улсад зардалгүй байвал дэмжинэ. Үүнийг өнөөгийн Европын дотоод ёс суртахууны том асуудал гэж хэлж болно.

Ватикан, Трамп, Израиль: хэн нь хэнтэй сөргөлдөж байна вэ

Сүүлийн үед Ромын папын мэдэгдэл, Трампын хариу, католик хүрээний маргаан олон хүний анхаарлыг татаж байна. Щелин энэ сэдвийг зөвхөн шашны биш, геополитикийн талаас нь тайлбарлав.

Түүний үзэж буйгаар 1960-аад оноос хойш Ватиканы үндсэн шугам нь Лондон төвтэй глобалист урсгалтай илүү ойр явж иржээ. Энэ бол Америкийн үндсэрхэг төвтэй төсөл биш, харин дэлхийг институц, норм, дээд түвшний бюрократ удирдлагаар чиглүүлэхийг хүсдэг урсгал.

Ийм орчинд:

• Израил улс оршин байгаа нь өөрөө саад болдог

• Америкийн “бидэнд ашигтай байх ёстой” гэсэн бодлого саад болдог

• Трамп бол бүр илүү асуудалтай, яагаад гэвэл тэр өөрөө өөрийнхөө төв

Өөрөөр хэлбэл, Ватикан ба Трампын зөрчил зөвхөн нэг удаагийн мэдэгдлийн зөрчил биш. Энэ нь:

1. хувь хүний түвшний зөрчил

2. АНУ доторх элит бүлэглэлүүдийн зөрчил

3. Израиль, глобал дэг журам, үндэсний төр хоёрын зөрчил

Үүн дээр Америкийн католик ба Европын католик орчны хоорондын дотоод зөрчил нэмэгдэнэ. Иймээс энэ фронт цаашдаа ч геополитикийн ач холбогдолтой хэвээр байх нь тодорхой.

Британи ямар тоглоом тоглож байна вэ

Британий тухайд Щелин хэд хэдэн давхар зургийг харж байна.

Нэгдүгээрт, Лондон Европын холбооны архитектурыг өөрт ашигтайгаар дахин угсрах сонирхолтой. Хуучны нэг логик энд байна. Нэгдсэн, хүчтэй Герман бол Британий хувьд түүхэн өрсөлдөгч.

Хоёрдугаарт, Оросын эргэн тойронд ариун цэврийн бүс маягийн тойрог байгуулах гэсэн Британийн уламжлалт стратеги өөрчлөгдөөгүй.

Гуравдугаарт, Британи өөрөө Оростой шууд байлдах уу гэдэг асуулт байна. Щелиний таамаг бол шууд мөргөлдөөнөөс аль болох бултахыг оролдоно. Британий уламжлалт арга бол өөрийн гараар бус, бусдын гараар тулалдах. Украин дээр ч энэ хэв маяг харагдаж байна.

Түүний дэвшүүлсэн өөр нэг сонирхолтой хувилбар бол Британи зөвхөн гадаад фронт дээр бус, дотоодын сэтгэл зүйн савлагааг идэвхжүүлэх замаар ч тоглож магадгүй гэсэн санаа. Өөрөөр хэлбэл, нийгмийн эмзэг цэгүүдийг олж, хэт хөөрөгдөл, айдас, бухимдлыг чиглүүлэн ашиглах арга.

Орбаныг яаж шахав

Виктор Орбан (Viktor Orbán)-ы тухайд Щелин нэг чухал ялгааг гаргасан. Түүний уналтад гадаад хүч нөлөөлсөн нь эргэлзээгүй. Гэхдээ үндсэн шалтгаан нь дотоод гэж үзэж байна.

Түүний тайлбараар Орбаны хувьд дараах асуудлууд хуримтлагдсан байв:

• 16 жил засагласан улстөрийн ядаргаа

• танил тал, өөрийн хүрээллээ бүх түвшинд төвлөрүүлсэн сөрөг дүр зураг

• гадаад бодлогод хэт төвлөрч, дотоод асуудлаа орхисон сэтгэгдэл

• амласан зүйлээ хүргэж чадахгүй байгаа мэт харагдсан байдал

• нийгэмд дуулиан тарьсан дотоод шуугианууд

Хамгийн чухал нь түүний хуучин хамгаалалтын арга нь энэ удаа ажилласангүй. Урьд нь Орбан “Европын холбооны туг барьсан либералуудын эсрэг, үндэсний ашиг сонирхлоо хамгаалж буй хүн” гэсэн дүрээр ялж ирсэн. Харин энэ удаа өрсөлдөгч нь Унгарын тугтай, баруун төвийн өнгө аястай, үндэсний хэлээр ярьж гарч иржээ.

Тэгэхээр Брюсселийн шугам заавал солонгон тугтай, шууд либерал хэлбэрээр ирэхээ больсон гэсэн үг. Одоо тэр нь үндэсний өнгө будгаар будсан брюсселизм хэлбэрээр ч орж ирж чадна. Энэ бол Европын улс төрийн маш чухал шинэ технологи.

Орос дотор юу болоод байна вэ

Ярианы хамгийн эмзэг хэсэг нь энд байв. Сүүлийн саруудад Орос дотор нийгмийг хуваах, бухимдлыг сэдрээх, мэдээллийн савлагаа үүсгэх үйл явц эрчимжиж байна уу гэсэн асуултад Щелин “тийм, гэхдээ үүнийг зөв унших хэрэгтэй” гэж хариулсан.

Түүний хэлснээр хоёр урсгал зэрэг явж байна.

1. Гаднаас чиглэсэн ажил байнга байдаг

Гаднын тоглогчид Оросыг ганхуулах гэж оролдож байна уу. Мэдээж оролдож байна. Энэ бол шинэ зүйл биш. Энэ чиглэлээр тусгайлан бэлтгэгдсэн хүмүүс цалин авч, технологи боловсруулж, олон жилээр ажиллаж ирсэн. Иймд тэд “яаж ингэж бидний эсрэг ажиллаж зүрхэлж байна” гэж гайхах хэрэггүй.

2. Гол эмзэг байдал дотроос төрдөг

Гэхдээ гаднын нөлөө зөвхөн дотоодын хөрс бэлэн болох үед л аюултай болдог. Щелиний гол анхааруулга нь энд байна. Орос өнөөг хүртэл хэд хэдэн суурь асуултад тодорхой хариулт өгөөгүй байна:

• Ялалтын бодит дүр зураг юу вэ

• Орос өөрөө хэн бэ

• Ямар ирээдүйн төлөө тэмцэж байна вэ

• Төрийн үндэс нь яг юу вэ

• Түүхээ хэрхэн нэг бүхэл зүйл гэж ойлгох вэ

Түүний шүүмжлэлээр өнөөг хүртэл Оросын олон зүйлс “саарал бүс”-ийн логикоор явж байна. Бүгдийг тодорхой бус байлгаж, зэрэг олон сандал дээр суух оролдлого явсаар байна. Гэтэл ийм загвар удаан явбал эцэстээ системийн дархлааг сулруулна.

Жишээ нь:

• “олон үндэстний улс” ба “төр бүрдүүлэгч ард түмэн” гэсэн хоёр өөр логик зэрэгцсээр байна

• православ соёлын үндэс гэж ярьдаг ч бодит тэмдэг, бодлогодоо эргэлзээтэй зүйлс их үлдсэн

• Зөвлөлтийн өвийн тухайд ч нэг мөр бус байр суурь байна

Энэ нь нийгмийн суурийг батжуулахын оронд тасралтгүй савлах орон зай үлдээдэг.

Яагаад өөрийгөө тодорхойлоогүй үед зөөлөн хүч ажиллахгүй вэ

Орос яагаад гадаад орчинд илүү нөлөөтэй зөөлөн хүч бий болгож чадахгүй байна вэ гэсэн асуултад Щелин бас л нэг суурь хариулт өгсөн. Өөрийгөө хэн бэ гэдгээ тодорхойлоогүй улс бусдад ямар санаа санал болгох вэ.

Хэрэв чи зөвхөн мөнгө санал болговол түүнийг чинь авна. Гэхдээ чамтай үнэнч харьцаатай үлдэхгүй. Элитийг мөнгөөр биш, үзэл санаагаар татдаг. Либерализм ч өөрөө мөнгө биш, харин мөнгө бүхнийг шийднэ гэсэн санаа. Илүү тодруулбал, мөнгөөр “дээд ангилалд” орох эрх авна гэсэн нэгэн төрлийн шүтлэг.

Иймээс Орос өөрийн төв санаагаа олж байж л:

• зөөлөн хүчээ утгатай болгоно

• гадаад түншүүдтэй итгэлцлийн хэлээ олно

• дотоод нэгдлээ бататгана

• дайсны мэдээллийн ажиллагаанд бага өртөнө

Телеграм, хариуцлага, төрийн алдаа

Ярианы төгсгөлд Оросын дотоод удирдлагын тухай бас нэг чухал санаа гарсан. Интернэтийг хянах төрийн хяналт, мэдээллийн орчны удирдлага, платформуудын асуудал бол ерөнхийдөө зайлшгүй зүйл байж болно. Гэхдээ үүнийг хэрэгжүүлэх арга барил нь өөрөө улс төрийн эрсдэл үүсгэж чадна.

Щелиний онцолсон зүйл бол эрх мэдлийн асуудал ба удирдлагын асуудал хоёрыг ялгах ёстой гэсэн санаа. Өөрөөр хэлбэл, удирдлагын алдааг засах шаардлагыг “төрийн эсрэг явуулга” гэж бүхэлд нь ангилах нь том алдаа. Үүнийг ашиглан гаднын хүчнүүд яг энэ зааг дээр тоглодог нь бас үнэн.

Тиймээс төрд хэрэгтэй зүйл нь:

• алдаагаа хүлээн зөвшөөрөх соёл

• зөв шийдвэр, буруу шийдвэрийн хариуцлагыг ялгаж тогтоох чадвар

• засаж залруулах механизмыг айдасгүй ашиглах

• удирдлагыг шүүмжлэхийг төрийн эсрэг бослогоос ялгаж сурах

Түүний хэлснээр эрүүгийн хариуцлагаас гадна улс төрийн, нэр хүндийн, утга агуулгын хариуцлага гэж бий. Энэ нь байхгүй бол алдааг засахын оронд бухимдал хуримтлагдана.

Эцсийн зангилаа: Орост хэрэгтэй зүйл нь нэгтгэх санаа

Руслан Сафаров ярианы төгсгөлд маш чухал нэгэн дүрслэлийг гаргаж ирсэн. Зэн буддизмын нэг коанд “Бодидхарма яагаад Хятадад ирсэн бэ” гэсэн асуултын хариуг “Цэцэрлэг дэх царс мод” гэж сануулсан. Энэ дүрслэл улс төрийн утгаар тун хүчтэй сонсогдож байв.

Ямар ч шуурган дунд үндсээрээ хөдөлшгүй зогсох тэр царс мод Орост хэрэгтэй байна. Тэр нь юу вэ гэвэл бүгдийг нэгтгэх санаа, өөрийгөө бүхэлд нь ойлгох чадвар, түүхээ хэсэгчилж тасдахгүй байх ухамсар юм.

Сафаровын дүгнэлт ч энд тодорхой байв. Оросын түүхийг “зөв хэсэг”, “буруу хэсэг” гэж хуваахгүй. Тэр бол нэгэн бүхэл түүх. Хэрэв улс орон өөрийн түүхээ өөрөө тасдаж, өөрөө жижиглэж, өөрөө бие биеэ мэрж эхэлбэл гаднын хүч түүнийг савлуулахад илүү амархан болно.

Өнөөдөр Европт эвгүй пазл угсрагдаж байна. Ойрх Дорнодод саарал дайн үргэлжилж байна. АНУ өөрийн байгуулсан системдээ түгжигдэж байна. Британи хуучин аргаараа бусдын гараар тоглохыг оролдож байна. Ватикан, Вашингтон, Брюссель, Лондон, Киев бүгд өөр өөр тэнхлэг дээр хөдөлж байгаа мэт боловч эцэстээ нэг том зангилаанд очиж нийлэх магадлалтай.

Ийм үед хамгийн чухал асуулт гадаад ертөнцийн тухай биш. Бид өөрсдөө хэн бэ гэдэг асуулт хамгийн чухал болж байна. Түүнд тодорхой хариулж чадахгүй бол гадаад ялалт ч дутуу, дотоод тогтвортой байдал ч эмзэг хэвээр үлдэнэ.

Харин тэр асуултад хариулж чадвал саарал бүсийн эрин үед ч улс орон өөрийн тэнхлэгээ алдахгүй.